مرکز بهداشت شمال غرب یک

به گزارش خبرنگار  روابط عمومی مرکز بهداشت شمال غرب یک:

گاهی نخستین قدم برای بازگشت به مسیر سلامت، تصمیمی بزرگ و ناگهانی نیست؛ ممکن است از یک مراجعه ساده آغاز شود؛ مراجعه فردی که هنوز برای ترک مصرف مواد آماده نیست، اما به مراقبت پزشکی، مشاوره، آموزش و حمایت نیاز دارد. در چنین شرایطی، خدمات کاهش آسیب می‌تواند نخستین نقطه اتصال فرد با نظام سلامت باشد؛ مسیری که به جای منتظر ماندن برای ترک، از حفظ سلامت و کاهش پیامدهای مصرف آغاز می‌شود.

در همین راستا، مرکز کاهش آسیب DIC در ساختار مرکز بهداشت شمال‌غرب یک راه‌اندازی شده و خدمات آن در چارچوب نظام شبکه بهداشت دنبال می‌شود؛ اقدامی که با هدف گسترش دسترسی گروه‌های هدف به خدمات سلامت، تقویت برنامه‌های کاهش آسیب و ایجاد پیوستگی میان خدمات پیشگیرانه، مراقبتی، تشخیصی و درمانی انجام شده است.

کاهش آسیب؛ فرصتی برای نزدیک‌تر شدن خدمات سلامت به افراد در معرض آسیب

رویکرد کاهش آسیب بر این اصل استوار است که دریافت خدمات سلامت نباید مشروط به آمادگی فرد برای ترک مصرف مواد باشد. فردی که در مقطعی از زندگی خود همچنان با مصرف مواد مواجه است نیز باید بتواند به خدمات سلامت، آموزش، مشاوره، غربالگری و ارجاع دسترسی داشته باشد.

در مرکز DIC مرکز بهداشت شمال‌غرب یک، این رویکرد در کنار ظرفیت‌های نظام مراکز بهداشت دنبال می‌شود تا خدمات از یک نقطه ثابت فراتر رفته و افراد بیشتری را دربرگیرد.

الناز گلباری، رئیس مرکز بهداشت شمال‌غرب یک، در تشریح این رویکرد اظهار کرد : راه‌اندازی این مرکز می‌تواند ارتباط میان خدمات کاهش آسیب و مجموعه خدمات نظام شبکه را منسجم‌تر کند و زمینه دسترسی افراد در معرض آسیب به خدمات سلامت را افزایش دهد. به گفته وی، حضور نیروهای مختلف در این مجموعه، از پزشک و کارشناس سلامت روان گرفته تا مراقب سلامت، امکان آن را فراهم می‌کند که نیازهای افراد صرفاً از یک زاویه دیده نشود و در صورت نیاز، فرد برای دریافت خدمات تخصصی‌تر نیز به مسیر مناسب هدایت شود.این ساختار، کاهش آسیب را از یک مداخله منفرد جدا کرده و آن را در زنجیره‌ای از مراقبت‌های سلامت قرار می‌دهد؛ زنجیره‌ای که از شناسایی و آموزش آغاز می‌شود و می‌تواند تا مشاوره، غربالگری، درمان و پیگیری ادامه پیدا کند.

گلباری همچنین افزود،یکی از ظرفیت‌های مهم این مجموعه، فعالیت تیم‌های سیار است؛ تیم‌هایی که خدمات را به محل‌هایی نزدیک می‌کنند که دسترسی افراد در معرض آسیب به مراکز رسمی سلامت دشوارتر است.این تیم‌ها با حضور در نقاطی که تجمع افراد بی‌خانمان، مصرف‌کنندگان مواد و دیگر گروه‌های در معرض آسیب بیشتر است، خدمات آموزشی و پیشگیرانه و اقلام مورد نیاز برنامه کاهش آسیب را ارائه می‌کنند و در صورت نیاز، افراد را برای دریافت خدمات پزشکی، روان‌شناختی و تخصصی‌تر به مراکز مربوط ارجاع می‌دهند.

گلباری بر اهمیت همین دسترسی تأکید دارد و اظهار کرد که بخشی از جامعه هدف ممکن است به دلیل شرایط زندگی، بی‌خانمانی، مشکلات اقتصادی، انگ اجتماعی یا فاصله از مراکز رسمی سلامت، کمتر برای دریافت خدمات مراجعه کنند؛ بنابراین حضور تیم‌های سیار می‌تواند فاصله میان این افراد و نظام سلامت را کاهش دهد.

پزشک،کارشناس سلامت روان و مراقب سلامت؛ یک تیم برای یک مسئله چندوجهی

در ادامه محمودموسوی کارشناس مسئول واحد سلامت روان اظهار کرد:مصرف مواد تنها یک مسئله درمانی نیست و می‌تواند همزمان سلامت جسم، سلامت روان، روابط خانوادگی و وضعیت اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، در ساختار جدید، خدمات با مشارکت نیروهای مختلف دنبال می‌شود.

پزشک وظیفه شناسایی و ارزیابی وضعیت سلامت، بررسی سوابق و رفتارهای پرخطر، شناسایی بیماری‌های همراه و ارجاع برای بررسی‌های تخصصی را برعهده دارد. کارشناس سلامت روان نیز در ارزیابی و مشاوره روان‌شناختی و حمایت از فرد نقش دارد و مراقب سلامت، پیگیری و ارتباط مستمر با مراجع را دنبال می‌کند.

در کنار این تیم، امکان ارجاع مراجعان به خدمات تخصصی‌تر از جمله مراکز درمان وابستگی به مواد، مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری، خدمات روان‌پزشکی و سایر حمایت‌های اجتماعی فراهم می‌شود.

از آموزش و غربالگری تا درمان و پیگیری

 موسوی در ادامه افزود :خدمات کاهش آسیب تنها به توزیع اقلام پیشگیرانه محدود نیست. آموزش، بخش مهمی از این برنامه است؛ آموزشی که با توجه به شرایط و سطح سواد افراد، درباره پیشگیری از بیماری‌های عفونی، رفتارهای کم‌خطرتر، سلامت جنسی، پیشگیری از اوردوز و شیوه‌های مراقبت از سلامت ارائه می‌شود.

غربالگری و تشخیص زودهنگام نیز بخش دیگری از این فرایند است. شناسایی افراد در معرض خطر ابتلا به HIV، هپاتیت، سل و سایر بیماری‌های مرتبط با مصرف مواد می‌تواند زمینه ارجاع به‌موقع آنان به خدمات تشخیصی و درمانی را فراهم کند.در صورت نیاز، فرد به مراکز تخصصی ارجاع می‌شود و روند پیگیری نیز ادامه پیدا می‌کند تا ارجاع صرفاً به معرفی یک مرکز دیگر محدود نماند.

خانواده هم بخشی از مسیر مراقبت است

 وی افزود:آسیب‌های ناشی از مصرف مواد معمولاً تنها متوجه فرد مصرف‌کننده نیست و می‌تواند خانواده را نیز درگیر کند. تعارض خانوادگی، مشکلات اقتصادی، آسیب‌های روانی، خشونت و افزایش آسیب‌پذیری اعضای خانواده از جمله مسائلی است که ضرورت توجه همزمان به خانواده را نشان می‌دهد.

بر همین اساس، آموزش خانواده، مشاوره، ارتقای سلامت روان، آموزش فرزندپروری و آگاهی درباره رفتارهای محافظت‌کننده نیز در چارچوب خدمات کاهش آسیب مورد توجه قرار می‌گیرد.

شبکه بهداشت؛ حلقه اتصال خدمات

ادغام خدمات کاهش آسیب در نظام شبکه بهداشت، این امکان را فراهم می‌کند که فرد پس از ورود به چرخه خدمات، تنها با یک خدمت مواجه نباشد. اگر نیاز پزشکی داشته باشد، پزشک در دسترس است؛ اگر نیازمند حمایت روانی باشد، کارشناس سلامت روان وارد فرایند می‌شود و اگر به خدمات تخصصی‌تر نیاز داشته باشد، امکان ارجاع و پیگیری وجود دارد.

به این ترتیب، راه‌اندازی مرکز DIC در مرکز بهداشت شمال‌غرب یک را می‌توان بخشی از تلاش برای نزدیک‌تر کردن خدمات سلامت به گروه‌های در معرض آسیب دانست؛ رویکردی که در آن، پیشگیری، درمان و کاهش آسیب در مقابل یکدیگر قرار نمی‌گیرند، بلکه در کنار هم مسیر مراقبت از فرد را شکل می‌دهند.